Pensioenen

De Vakcentrale voor Professionals maakt zich sterk voor een gedegen oudedagsvoorziening voor alle werkenden. Inkomenspolitieke elementen horen dan ook niet thuis in de pijler van de aanvullende pensioenen (zoals aftopping van pensioenopbouw of extra belasting over pensioenuitkering boven bepaald niveau). De combinatie van omslagstelsel en kapitaaldekking zorgt voor een collectief en solidair systeem en is beter bestand tegen risico’s van vergrijzing. ‘Collectiviteit, solidariteit en de verplichtstelling zijn dan ook dé kernelementen van het pensioenstelsel nu en in de toekomst’, aldus de VCP. Deze kernelementen voorkomen pech- en gelukgenerataties.
Het Nederlandse pensioenstelsel behoort nog steeds tot één van de beste ter wereld maar is aan een grote onderhoudsbeurt toe.

Toekomstvisie VCP op het pensioenstelsel
Op 18 november jl. heeft de Vakcentrale voor Professionals (VCP) haar toekomstvisie openbaar gemaakt. De VCP kiest ervoor om de sterke punten van ons huidige stelsel overeind te houden, maar is van mening dat het pensioenstelsel belangrijke aanpassingen nodig heeft. ”Individueel waar het kan, collectief waar dat verstandig is en solidair waar dat wordt geaccepteerd, zijn de uitgangspunten in het visiedocument (pdf.) van de VCP.
De VCP kiest ervoor de overstap te maken naar premieovereenkomsten met collectieve risicodeling. De overstap op premieovereenkomsten met kapitaalsopbouw betekent een lastig transitievraagstuk. De VCP praat mee in de SER over mogelijke oplossingen hiervoor. De VCP kiest er daarnaast voor om het uitvoeringslandschap grotendeels hetzelfde te houden. Zij voegt er echter een nieuwe vorm aan toe, zodat alle werkenden langs de lijn van hun werkgever of opdrachtgever verplicht een pensioen opbouwen. Er komt een privaat nationaal pensioenfonds waarin zelfstandig werkenden en werknemers voor wie de werkgever geen eigen pensioenregeling heeft, verplicht pensioen opbouwen.
De VCP vindt dat pensioen echt voor later is en pleit ervoor dit niet te vermengen met andere doeleinden, zoals zorg en wonen. Het beschermen van pensioen voor de oude dag voorkomt dat mensen verkeerde keuzes maken of verzuimen een pensioen op te bouwen en een beroep moeten doen op sociale voorzieningen.

Solidariteit en collectiviteit
Juist omdat veel verschillende generaties loon hebben ingelegd bij een pensioenfonds, is behoud van de solidariteit tussen die verschillende generaties van groot belang. Daarom moet een eerlijke lastenverdeling tussen generaties zoveel mogelijk worden beschermd.
Een collectief aanvullend pensioen zorgt voor een betere spreiding van beleggingsrisico’s en leidt tot relatief lage uitvoeringskosten. Daarom heeft een collectief aanvullend pensioen de voorkeur boven een individueel op te bouwen pensioen. De verplichte aansluiting bij een pensioenfonds voorkomt hogere uitvoeringskosten, doorbreking van solidariteit en concurrentie op de arbeidsmarkt op arbeidsvoorwaarden.

Primaire verantwoordelijkheid en governance
De aanvullende pensioenen maken een onderdeel uit van de arbeidsvoorwaarden (uitgesteld loon). De pensioengelden zijn van alle deelnemers (actieve deelnemers, slapers en gepensioneerden). Het primaat over de aanvullende pensioenen ligt bij sociale partners. Dit betekent ook dat de sociale partners de verantwoordelijkheid hebben over het beheer van de pensioengelden (is immers hun eigen geld). Hierbij dienen sociale partners er wel voor te zorgen dat zij in de pensioenfondsbesturen voldoen aan de algemene beginselen van een goed bestuur. De VCP hecht hierbij veel waarde aan de Code Pensioenfondsen die op 12 september 2013 aan de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Tweede Kamer is aangeboden. Deskundigheid en expertise zijn de eerste basisvaardigheden waaraan de bestuurders in een pensioenfonds moeten voldoen. Daarbinnen wordt vervolgens zoveel mogelijk gestreefd naar een afspiegeling van de deelnemerspopulatie. De overheid dient landelijke afspraken van sociale partners over de aanvullende pensioenen te respecteren (het primaat over de aanvullende pensioenen ligt immers bij sociale partners), niet alleen als wetgever, maar vooral ook als grootste werkgever. Het fiscale kader voorgeschreven door de wetgever voor pensioenopbouw dient volgens de VCP faciliterend aan de afgesproken pensioenambities te zijn in plaats van beperkend.

Maatwerk en keuzevrijheid
Maatwerk en keuzevrijheid moeten onderdeel uitmaken van het pensioen. Hoewel individualisering een algemene tendens is (steeds minder alleenverdieners en steeds meer vrouwen die hun eigen pensioen opbouwen), moet een deelnemer kunnen blijven kiezen voor een combinatie van een ouderdomspensioen met een partnerpensioen. Ook moet een deelnemer de keuze kunnen maken eerder of later met pensioen te gaan (met bijbehorend pensioenniveau) of (eerder stoppen of langer door) werken in combinatie met deeltijdpensioen.

AOW
De AOW-uitkering vormt het onvoorwaardelijk basispensioen voor elke Nederlands ingezetene. Uitholling van dit pensioen via allerlei voorwaardelijke inkomensafhankelijke elementen (Bosbelasting, fiscalisering enz.) staat haaks op dit uitgangspunt. Wel moeten mensen meer keuzemogelijkheden krijgen over het moment dat de AOW-uitkering ingaat (flexibilisering, door vroeger of later de AOW te laten ingaan), en de wijze waarop de AOW wordt uitgekeerd (deeltijd-AOW). Uiteraard onder een financieel neutrale vertaling van het uitkeringsniveau.