Medezeggenschap

Medezeggenschap betrekt werknemers bij de totstandkoming van besluiten in de onderneming. Via medezeggenschap kunnen de werknemers invloed uitoefenen op het beleid en de gang van zaken in de onderneming waarin zij werken. Anderzijds krijgt de leiding van de onderneming zo belangrijke informatie vanaf de werkvloer. Daar kan de leiding haar voordeel mee doen, bijvoorbeeld bij het bepalen van het te voeren beleid en bij besluitvorming.

Een belangrijke wet op het gebied van medezeggenschap is de Wet op de ondernemingsraden (WOR). Deze bepaalt dat iedere onderneming waar 50 of meer mensen werken, verplicht is een ondernemingsraad (OR) in te stellen. Deze verplichting geldt in het belang van het goed functioneren van de onderneming in al haar doelstellingen en ten behoeve van het overleg met en de vertegenwoordiging van de in de onderneming werkzame personen. De WOR regelt ook medezeggenschap in kleinere ondernemingen. De VCP hecht grote waarde aan goede medezeggenschap en staat voor goed overleg binnen organisaties, want dit leidt tot duurzame arbeidsverhoudingen.

Medezeggenschap en de SER
De SER, waar de VCP onderdeel van is, heeft belangrijke taken op het gebied van medezeggenschap, waaronder de wettelijke taak om de medezeggenschap in ondernemingen en organisaties te bevorderen. Dit doet zij vanuit de SER Commissie Bevordering Medezeggenschap. Vanuit deze commissie worden ook adviesaanvragen van de regering op het gebied van medezeggenschap behandeld. Ook bereidt de CBM de besluiten van de SER voor over aanvragen van bedrijven om ontheven te worden van de wettelijke plicht een ondernemingsraad in te stellen. Op de website van de SER is veel praktische informatie met betrekking tot medezeggenschap te raadplegen en er zijn ook diverse documenten (waaronder aanbevelingen en voorlichtingsmateriaal) te downloaden. Een voorbeeld van enkele aanbevelingen en praktische informatie vindt u hieronder.

Enkele aanbevelingen op het gebied van medezeggenschap vanuit de SER:

- Aanbeveling OR en geheimhouding
Het spectrum van situaties waarin door ondernemers aan OR’en geheimhouding wordt opgelegd is breed. Niet in alle situaties en/of in elke fase is een geheimhoudingsplicht opportuun. In verband hiermee brengt de SER-Commissie Bevordering Medezeggenschap (CBM) een aanbeveling uit aan ondernemingsraden en ondernemers.
- Voorbeeldreglement OR-en
Een ondernemingsraad (OR) is verplicht een reglement te maken waarin regels zijn opgenomen voor een correct verloop van de OR-verkiezing en voor een goede werkwijze van de OR. In de opgenomen modelreglementen en de toelichting daarbij worden suggesties aangereikt die als voorbeeld kunnen dienen voor ondernemingsraden bij het opstellen van hun reglement. Zie hier de link naar de voorbeeldreglementen van de SER. Er is ook een digitale tool ontwikkeld waardoor het opstellen van een reglement nog eenvoudiger is.
- Leidraad personeelsvertegenwoordiging kleine bedrijven
De Wet op de ondernemingsraden (WOR) bepaalt dat een personeelsvertegenwoordiging (PVT) kan worden ingesteld bij ondernemingen met minder dan 50 werknemers (artikel 35c en artikel 35d WOR). Een ondernemer kan dat vrijwillig doen; bij een onderneming met tien of meer werknemers is hij daartoe verplicht als een meerderheid van de werknemers daarom vraagt. Het is niet verplicht voor de PVT een reglement te maken, ongeacht of die PVT vrijwillig of verplicht is ingesteld. Toch kan het verstandig zijn voor zowel de verkiezingen als voor de werkwijze van de PVT bepaalde regels op te stellen. Met deze Leidraad wil de SER aan PVT-en en ondernemers hiervoor suggesties aanreiken. Daarnaast bevat de Leidraad relevante informatie voor PVT-en en ondernemers.
- Handreiking: In de ondernemingsraad? Organiseer je draagvlak!
Ben je van plan om je kandidaat te stellen voor de OR? Dan is het goed om je bewust te zijn van het belang dat je draagvlak hebt bij je collega’s. Natuurlijk zal blijken hoe groot je draagvlak is als je genoeg stemmen krijgt voor een zetel in de OR. Maar soms zijn verkiezingen niet nodig, als er niet meer kandidaten zijn dan zetels. Dan zul je zelf je draagvlak moeten organiseren. Lees er meer over in deze flyer van de Commissie Bevordering Medezeggenschap!
- OR en faillissement
Er is nog veel onbekend over de vraag of de regels voor medezeggenschap ook bij een faillissement gelden. De SER publiceert daarom een stroomschema dat inzichtelijk maakt welke medezeggenschapsrechten van toepassing zijn voorafgaand aan en tijdens een faillissement. Het is bestemd voor werknemers, werkgevers en curatoren.
- Handreiking: Heeft mijn OR instemmingsrecht over pensioen? Doe de test!
Sinds 1 oktober 2016 heeft de ondernemingsraad (OR) instemmingsrecht gekregen over de arbeidsvoorwaarde pensioen, daar waar cao-partijen niet bij de pensioenregeling betrokken zijn. Het kabinet heeft dit besloten naar aanleiding van een advies van de SER. Als de OR instemmingsrecht heeft over pensioenen, is het belangrijk dat bestuurder en OR tijdig met elkaar in gesprek gaan als dit onderwerp aan de orde is. Ook kan het verstandig zijn een externe deskundige hierbij in te schakelen. Dat kan zowel de OR als de bestuurder doen, maar ze kunnen dit ook gezamenlijk doen. Zie hier het stroomschema waaruit u kan afleiden of u als OR wel of geen instemmingsrecht heeft.

Nog meer weten over medezeggenschap? Zie dan de link naar de veelgestelde vragen over OR en medezeggenschap.

Drie bedrijfscommissies onder de SER
Er bestaan op grond van de Wet op de ondernemingsraden (WOR) drie bedrijfscommissies onder de SER. Dit zijn de Bedrijfscommissie Markt I en Markt II en die voor de overheid. Bedrijfscommissie Markt I richt zich op ondernemingen in commerciële sectoren en Markt II richt zich op ondernemingen in zorg en welzijn en sociaal-culturele sectoren. De Bedrijfscommissie voor de Overheid is ingesteld door en valt onder de verantwoordelijkheid van de minister van BZK.
De belangrijkste taak van deze commissies is het op verzoek bemiddelen tussen partijen bij een geschil over medezeggenschap. Bemiddeling houdt in dat de bedrijfscommissie samen met partijen zoekt naar een voor beide partijen acceptabele oplossing voor het geschil. Ook kan de bedrijfscommissie daarbij adviseren of een oordeel geven over het geschil. Een andere belangrijke taak van de bedrijfscommissies is het geven van voorlichting over medezeggenschap. Daartoe hebben de bedrijfscommissies onder meer een vraagbaak in het leven geroepen, waar een ieder (via het contactformulier, per mail of telefonisch) algemene vragen kan stellen over medezeggenschap en de WOR.

SCOOR (Stichting Certificering Opleiding Ondernemingsraden)

Stichting SCOOR is in 2013 opgericht, met als belangrijkste taak het bewaken van de kwaliteit van de opleidingen voor ondernemingsraden. Aanleiding hiervoor was het advies van de Sociaal Economische Raad in 2011 om een nieuw systeem voor de scholing en vorming van leden van ondernemingsraden te ontwikkelen. De bewaking van de kwaliteit hiervan werd daarbij als belangrijk element genoemd. Namens de VCP is Klaartje de Boer een van de bestuurders in de Stichting SCOOR. Stichting SCOOR verricht haar taak van bewaken door middel van het certificeren van OR-opleidingsinstituten.

De SER-Commissie Bevordering Medezeggenschap ondersteunt deze ontwikkeling en doet daarbij ondernemingen en ondernemingsraden de aanbeveling om bij het volgen van OR-scholing en -vorming gebruik te maken van SCOOR-gecertificeerde aanbieders.
Ook de Stichting van de Arbeid hecht grote waarde aan goed ontwikkelde medezeggenschap en decentrale cao-partijen om te bevorderen dat werkgevers en ondernemingsraden voor OR-scholing en -vorming gebruikmaken van een SCOOR-gecertificeerd opleidingsinstituut.

Wilt u gebruik maken van een SCOOR-gecertificeerd trainingsbureau? Met deze link kunt u het SCOOR-register raadplegen. Wilt u zich zelf als OR-trainingsbureau laten certificeren. Kijk dan voor meer informatie op SCOOR.

Recht op scholing
OR-leden hebben een wettelijk recht op scholing. De werkgever is verplicht de leden van de OR gedurende een minimum aantal dagen per jaar, in werktijd en met behoud van loon, de gelegenheid te bieden de scholing te ontvangen die zij voor de vervulling van hun taak nodig achten. Het aantal dagen wordt door de ondernemer en OR in gezamenlijk overleg vastgesteld. De ondernemer is verplicht de kosten die redelijkerwijze noodzakelijk zijn voor de scholing van OR-leden te betalen. Ieder jaar stelt de SER de richtbedragen voor scholing vast op voordracht van de Commissie Bevordering Medezeggenschap (CBM). Zie hier de link met informatie hierover.

AMG (Alliantie Medezeggenschap en Governance)
In het voorjaar van 2015 is de Alliantie Medezeggenschap en Governance opgericht met vertegenwoordigers uit bedrijfsleven, sociale partners, overheid en wetenschap. Naast de SER en Nationaal Register zijn inmiddels onder meer AWVN, CNV, FNV, MNO Platform, NCD, SBI Formaat, St. À Propos, VCP, De Voort Advocaten, WissemaGroup betrokken. Doel is om te komen tot een meer actieve rol van de medezeggenschap bij de samenstelling van de raden van toezicht/commissarissen. Ook willen partijen de dialoog in organisaties tussen toezichthouder en medezeggenschap stimuleren en de positie van de voordrachtscommissaris versterken.

Om de alliantie-activiteiten meer inhoud te geven is de website OR en Commissaris gelanceerd. Hier wordt onder meer aandacht besteed aan relevante bijeenkomsten en workshops van andere partijen, alsmede aan interessante publicaties en artikelen, die een directe relatie hebben met het onderwerp.